Наверх
Слоним
ясно
8 °C
Зельва
ясно
8 °C
Волковыск
ясно
8 °C
Мосты
ясно
8 °C
Дятлово
ясно
8 °C
Барановичи
ясно
8 °C
EUR 2.7943
USD 2.5846
RUB(100) 3.3569
Цены на жизнь
Минимальная з/плата: 375 руб.
Бюджет прожиточного минимума: 239,87 руб.
Тарифная ставка первого разряда: 35,5 руб.
Базовая величина: 27 руб.
Ставка рефинансирования: 8,75%

Місачка малінаў

16 сентября 2015 12:36
Поделиться:
На жыццёвых скрыжаваннях

Каб хто старонні прайшоў па вуліцы Белякоўцаў, то падумаў бы, што вёска вымерла. Праз паваленыя платы пралазіла дужае кустоўе, а маленькія жвавыя кусцікі ўсчарэпкаліся на стрэхі хат і хлявоў і цягнулі да неба свае галінкі. Але на самым ускрайку Белякоўцаў яшчэ цеплілася жыццё — у дзвюх апошніх хатах, якія стаялі абапал вуліцы, лічы, адна насупроць другой, самотна дажывалі свой век Клаўдзя Грынашчык і Антон Валянкоўскі. Кожны па сабе, як усё адно ворагі… А некалі ж у іх была вялікая любоў…

…Яны былі равеснікамі, абое закончылі дзесяцігодку у мястэчку Вішнякі, што за пяць кіламетраў ад іхняй вёскі. Тады, у канцы 50-х, для вёскі гэта была вялікая адукацыя, бо амаль усе дзеці, добра калі закончаць сямігодку, ішлі працаваць у калгас. Каб хто і хацеў вырвацца з яго, дык не давалі пашпартоў.

Клаўдзю бацька, калгасны кладаўшчык Андрэй Грынашчык, які, так бы мовіць, быў на кароткай назе са старшынёй, адразу ж уладкаваў рахункаводам у кантору. Андрэй Валянкоўскі завербаваўся на цаліну.

Клаўдзя думала, што не перажыве разлукі. Ні спаць, ні есці не магла. Бывала, вечарамі ішла на бераг рачулкі Канемкі і плакала горкімі слязамі. Усё ўспаміналася, як яшчэ зусім нядаўна яны ся­дзелі тут з Антонам. Якія прыгожыя словы ён гаварыў, як разам марылі пра шчасце!

— Не бядуй, Клаўдзечка, — далікатна выціраючы ёй слёзы, казаў Антон. — Пабуду на цаліне, зараблю грошай, і мы з табой пажэнімся. Хату пабудуем, матацыкл купім, як у заатэхніка Танюкевіча.

— То цябе ж у войска забяруць. Доўга яшчэ не ўбачымся…

— Ну, забяруць, канешне, але перад гэтым я дадому прыеду. Можам і тады пажаніцца.

Пісьмы ад яго прыходзілі амаль кожны тыдзень, але раптам восенню іх не стала. Клаўдзя была ў трывозе. Яна хадзіла да Антонавых бацькоў, але ён і ім не пісаў.
Нарэшце, калі на зямлю ўжо трывала лёг снег, атрымалі вестачку і бацькі, і яна. І фотакарткі прыслаў. У марской форме і бесказырцы ён быў яшчэ прыгажэйшы. Зноў аднавілася перапіска, пачаліся доўгія гады чакання. Тады ў марфлоце служылі пяць гадоў, і трэба было набрацца цярпення.

Аднойчы пасля вячэры, гэта было ў пачатку лета, баць­ка сказаў:

— Трэба табе, Клаўдзя, замуж выходзіць, няма чаго сохнуць па тым мараку. Пакуль ён адслужыць, то ты ўжо будзеш старой дзеўкай. Каму тады патрэбна?
— За які замуж, тата?! Я ж Антона люблю…

— Бацька праўду кажа, — уткнула свае пяць грошаў маці. — Антон, можа, там якую дзеўку знойдзе, дык і забу­дзецца, як цябе завуць…

Бацькі сваімі словамі дзяўблі яе кожны дзень.

— Я табе ўжо жаніха знайшоў, — сказаў аднойчы бацька. — Малады інжынер у калгас прыехаў. Прыгожы, адукаваны, дасціпны. Чым табе не пара?

Яны з маці так замардавалі гэтым замуствам, што яна нарэшце здалася. Не такі ўжо і прыгожы і не такі дасціпны быў той інжынер Іван Камароўскі, але што ты зробіш…

Антонавы бацькі так пакрыўдзіліся на Клаўдзю за сына, што нават на вяселле не пайшлі, хоць і былі блізкімі суседзямі.

Пасля службы Антон ад крыўды і роспачы дадому не прыехаў, а адразу паступіў у ветэрынарны інстытут. Толькі як атрымаў дыплом, вярнуўся ў бацькоўскую хату.
Лепш бы ён не вяртаўся ніколі, бо разам з ім да Клаў­дзі вярнулася і тое шчымлівае, балючае каханне, якое, здавалася, прапала. А цяпер… Куды б ні ішла, што б ні рабіла на сваім падворку, думка была аб адным: можа, убачу, можа, хоць погляд кіне ў мой бок?

Антон быў такі прыгожы, такі родны! І чорныя як смоль валасы, што кранула першая сівізна, і стройная постаць, і вочы, ясныя, як дзве зорачкі на жнівеньскім небе. Яна толькі здалёк магла пагля­дзець на яго, а сустрэўшы на вуліцы, апускала долу вочы. Напачатку некалькі разоў павіталася, але ён не адказаў. І яна зразумела, што прывітанні гэтыя для яго як нож у сэрца.

Гады каціліся як цяжкія валуны з гары, перамолваючы ўсё на сваім шляху. Памерлі Антонавы бацькі, ды і Клаў­дзіны доўга не зажыліся на свеце, так і не дачакаўшыся ўнукаў, бо Клаўдзя ніяк не магла вынасіць дзіцятка. Пяць разоў яна губляла іх, ненаро­джаных. А потым і з гадоў выйшла…

Калі не стала мужа, засталася зусім адна. І Антон адзін, бо ён так і не ажаніўся.

Вёска паціху вымірала, і прыйшоў такі дзень, што Клаўдзя з жахам зразумела: яны з Антонам засталіся адны, як два старыя, нікому не патрэбныя пянькі абапал вуліцы. Здавалася, цяпер-то ўжо павінны памірыцца, вітацца ды размаўляць адзін з другім, каб не адзічэць. Дык жа не! Раз Клаўдзя, каб хоць неяк пачаць гутарку, спытала ў Антона, ці шмат сёлета ў лесе ягад, то ён нібыта і не чуў. Завярнуўся і пайшоў у хату.

Так мінуў яшчэ год. Яны выходзілі да аўталаўкі, што два разы ў тыдзень прыяз­джала ў вёску, але падтарноўвалі так, каб не сустракацца. Калі першая падыходзіла яна, то Антон чакаў ля сваіх варот, пакуль купіць і сыдзе з вачэй. Так і яна.

Учора Антон не выйшаў да аўталаўкі. Клаўдзя, купіўшы ўсё, што трэба, стала ля акна ў чыстай палове хаты і назірала, калі ж ён з’явіцца ў сваіх варотах. Так і не дачакалася. А сёння раненька, выйшаўшы карміць курэй, убачыла, як да Антонавага дома пад’ехала на ровары фельчарка з Вішнякоўскай амбулаторыі, старая і тоўстая Казіміраўна. Пакуль яна была ў хаце, Клаўдзя не спускала з суседавай сядзібы вачэй. Нарэшце Казіміраўна выйшла і пачала прымастакоў­ваць на ровар свой медыцынскі чамаданчык.

— Пастойце, Казіміраўна, пастойце! — затрухала на вуліцу Клаўдзя. — Што ж там з ім, з маім суседам?

— Што? Сама ведаеш, галубка. Старасць. Ад гэтага няма лекаў. І сэрца хворае, і галава яму баліць, і рукі слухацца не хочуць. Старасць… І адзінота… Добра, што тэлефон у хаце ёсць, то пазваніў мне. Прыехала, а што толку? Можа, ты, Андрэеўна, схадзі паглядзі?

— Дык ён жа са мной не размаўляе…

— Ён зараз ні з кім размаўляць не будзе, ужо ледзь дух адцягвае. І лячыцца не хоча, такі ўпарты!

Цэлы дзень Клаўдзю свідравала адна думка: як схадзіць да Антона, якія словы яму сказаць, каб не выгнаў, загаварыў па-людску?

— А калі і выганіць, дык што? Біць жа не будзе, — казала сама сабе, калі збірала ў лесе маліны. Спялюткія, духмяныя. Для яго…

Пад вечар насыпала ў місачку тых малінаў і пайшла на суседаў двор, дзе не была амаль шэсцьдзясят гадоў. Толькі паднялася на ганак, як спахапілася: “У старой сукенцы іду і ў тапках старых…”

Вярнулася і прыбралася ў лепшае.

Дзверы з сяней у хату былі прыадчынены, відаць, Казіміраўна добра не прымкнула. На яе прывітанне Антон не падаў голасу, і Клаўдзя падумала: “От жа дзе ўпарты! Праўду Казіміраўна казала. Жыццё пражылі, а ён так і не дараваў…”

Прахіліла занавеску, што аддзяляла ложак ад пакоя, паставіла місачку з малінамі на табурэтку, дзе стаялі лекі, і наблізілася да Антона. Ён быў падобны да нябожчыка, але ў целе яшчэ хадзіў дух.

— Антоська, гэта я… Даруй, хоць цяпер не трымай на мяне зла… — прамовіла дрыготкім голасам.

Ён павярнуў да яе галаву, і падабенства ўсмешкі прамільгнула на твары. Падрапаў слабой рукой па пасцелі, і яна зразумела, што хоча ўзяць за руку яе. Падала…

Ві­даць, хацеў паціснуць, але не змог, і з куточкаў вачэй пакаціліся слёзы. Клаўдзя гла­дзіла яго па твары, такім любімым, такім родным, што здавалася, і не было таго няўдалага замуства і гадоў, што падзялялі іх непралазнай сцяной.

Ён неяк з палёгкай уздыхнуў і заціх. Клаўдзя схапіла свечку, што ляжала пад абразамі, і ўклала ў нежывую ўжо руку Антона, а потым тры разы абнесла вакол яго. Далікатна, як усё адно баючыся прычыніць боль, закрыла чорныя вочы, што некалі глядзелі на яе з такой любоўю і так свяціліся шчасцем.

Яна доўга галасіла над ім, а потым усхапілася, памкнулася да дзвярэй, каб ісці ў Вішнякі. Трэба было ладзіць пахаванне. Зачапілася за табурэтку і, як ад выстралу ў спіну, упала ніцма…

А па падлозе з перавернутай місачкі разбегліся ўжо нікому не патрэбныя духмяныя маліны…

Малюнак Яўгена ІВАНОВА

Наш канал в Telegram
Читайте также
Обратите внимание