Наверх
Слоним
небольшой дождь
11 °C
Зельва
небольшой дождь
11 °C
Волковыск
облачно с прояснениями
16 °C
Мосты
облачно с прояснениями
16 °C
Дятлово
облачно с прояснениями
16 °C
Барановичи
небольшой дождь
11 °C
EUR 2.7715
USD 2.5512
RUB(100) 3.3669
Цены на жизнь
Минимальная з/плата: 375 руб.
Бюджет прожиточного минимума: 239,87 руб.
Тарифная ставка первого разряда: 35,5 руб.
Базовая величина: 27 руб.
Ставка рефинансирования: 8,75%

Мова і разбуранае сяброўства

26 декабря 2019 15:21
Поделиться:
Аляксей Якімовіч

Аляксей Якімовіч

Пры добрых і ясных узаемаадносінах і сяброўства бывае моцным.

Луцылій, старажытнарымскі паэт.

Што тваё, няхай будзе табе, што маё — аддай мне.

Цыцэрон, старажытнарымскі аратар, філосаф і дзяржаўны дзеяч.

Чыя краіна, таго і мова.

Гарацый, старажытнарымскі паэт.

«Сяброўства — паміж роўнымі», — папярэджваючы нас, калісьці сказаў старажытнарымскі паэт Публій Сір.

«Так, сяброўства можа ўзнікнуць толькі паміж роўнымі», — паўтараю, успамінаючы сваіх былых сяброў, выхадцаў з Расіі.

У тым далёкім недасяжным юнацтве (тады існаваў Савецкі Саюз) яны з вышыні (для іх мы, беларусы, заўжды былі не зусім разумнымі малодшымі братамі) глядзелі на мяне, калі звяртаўся да іх на мове Пушкіна.

Сонца ўсходзіць і заходзіць,

Не стаіць на месцы час.

Беларусь, як маладая,

Акрыліла многіх з нас.

Акрыліла, стаўшы незалежнай.

Ці змяніла незалежнасць нашу Беларусь? Цяпер адназначна не магу адказаць на гэтае пытанне: яно патрабуе больш глыбокага разважання. А вось мае даўнія сябры — выхадцы з Расіі — змяніліся: сталі злоснымі, бескампраміснымі і агрэсіўнымі, з-за чаго наша, здавалася б, праверанае гадамі сяброўства пачало разбівацца, як іншы раз разбіваецца шкло.

Шкло упала на зямлю,

На траву, на зёлкі.

Не ступайце, людзі, там,

Дзе ляжаць асколкі.

Першы, з кім пасварыўся, быў былы вайсковец Мікалай. Пачуўшы маю беларускую мову, ён з імпэтам пачаў пераконваць мяне, што беларуская мова вельмі падобная да рускай, што гэта яе дыялект. Не пагадзіўшыся, я прывёў факты, узятыя з гісторыі: паведаміў, як рускі цар Мікалай I забараніў нам звяртацца да Бога на нашай мове ў царкве. А маскоўскі цар Аляксей Міхайлавіч яшчэ ў 1658 годзе аддаў такі загад: «Книги литовской печати жечь на пожарах, чтобы та ересь и смута в мире не была».

«Што ж выходзіць? Рускія цары ўзненавідзелі і сталі знішчаць сваю ж рускую мову?» — так закончыў сваё выказванне. А потым, каб даказаць, што беларуская і руская мовы розныя, расказаў, як у Мінску на вуліцы сустрэўся з дзяўчынкамі-індзіянкамі, студэнткамі медыцынскага ўніверсітэта. Яны, ужо пяцікурсніцы, добра размаўлялі на рускай мове. «А ці зразумееце вы мяне, калі звярнуся да вас па-беларуску?» — падумаў я і пачаў шпарыць на мове. Анічога яны не зразумелі.

«А ці ведаеш ты, што многія расіяне не лічаць сябе еўрапейцамі?» — пацікавіўся я ў Мікалая і прачытаў урывак з верша рускага паэта Аляксандра Блока «Скифы», напісаны ім яшчэ ў 1918 годзе:

Мильоны — вас. Нас — тьмы, и тьмы, и тьмы.

Попробуйте, сразитесь с нами!

Да, скифы — мы! Да, азиаты — мы,

С раскосыми и жадными очами!

Мікалай апаліў мяне злосным позіркам і пакрочыў.

Разышліся, як у лесе,

Нашыя дарожкі.

У майго сябра, як у

чорта,

Вырастаюць рожкі.

Потым я пасварыўся з Валянцінам. Напярэдадні Валянцін прачытаў маю аповесць «Калі кукавала зязюля», якая выклікала ў яго не проста адмоўныя, а самыя злосныя эмоцыі. Маім беларускім сябрам, якія знаходзіліся побач, нават прыйшлося супакойваць, стрымліваць яго.

Чаму так не спадабалася Валянціну аповесць «Калі кукавала зязюля»? У ёй я паказаў захопніцкую вайну, якую ў XVI стагоддзі вяла з намі Масковія. Вось як пачынаецца яна: «Даніла стаяў, кусаючы губы, а вакол яго гаманілі, часам усхліпвалі аднавяскоўцы. Учора растрывожылася вёска, калі княжацкі ганец, прыскакаўшы на ўзмыленым кані, гукнуў: «Ідзе захопнік! Выступайце ў паход».

«Калі ласка, не ўказвай мне, што буду садзіць у сваім агародзе», — сказаў у той раз Валянціну.

Жыву у сваёй хаце,

Не лезу ў чужую.

Па падказцы Бога

Вобразы малюю.

У апошні час стараюся мінаць падобных сяброў. Заўважыў: ім муляе, не дае спакою не толькі наша мова, але і наша незалежнасць. Таму напрыканцы выкажуся так:

Супакойся, хлопец,

Не сыкай, як гусь.

Ты любіш Расію,

А я — Беларусь.

2019 год

Наш канал в Telegram
Читайте также
Обратите внимание